Dara Ahmed Kerim Bey’in  Kerîm Begê Fetah Begê Hemawend adl çalışmasında1909  yılının yaz aylarında Çemçemal’dan  250 Osmanlı askeri  Suleymaniye’ye gitmek isterken, Baziyan yakınlarında  170 Hemawendi süvarisinin  kurduğu pusuya  düşüyorlar.  Birliğin başında bulunan iki üst subayı ve bir çok askeri öldürüyorlar, geriye kalanlar. Hemawendlere teslim oluyorlar. Hemawendler  var olan askerleri silahsızlandırıp  serbest bırakıyorlar, diyor.  Hemawendlerin  Osmanlıya karşı  bu direnişini Paris ve Londra gazeteleri de veriyor.


Bu arada. Hemawendlerle  İttihat ve Terakki güçler arasında bir dizi  çatışma  yaşanıyor. Osmanlı devleti  onbinlere askeri güçlerle  Hemawend üzerine gidiyor. Hemawendler Zehaw bölgesine geçiyorlar.

Bazil Nikitine 1921 yılında Paris’de yayinlanan Mercure de France  adlı dergiye yazdığı  uzun bir makalede Hemawendlerin   İttihat ve Terakki’ye karşı giriştiği  direnişten de söz ediyor. Nikitine Kadiri Şeyhlerinden ve Şêx Mahmud´un  dedesi Kak Ahmedî Şêx’den söz ettikten sonra sözü Şêx Mahmud´un babasıŞêx Saîd’e getiriyor:  Bir gün geldi  Osmanlılar ondan şüphelenmeye başladılar. Şeyh Saidi Musul’a sürgün ettiler ve orada öldürdüler.  Büyük oğlu Şeyh Qadir Hemawend  aşiretine sığındı ve  aşireti  Türklere karşı  harekete geçirdi.  Bu arada Barzan aşireti de  isyanı destekledi.  Türkler  bir çok askeri saldırıda bulundular, fakat sonuçta  öldürülen  Şeyh’in ailesiyle  anlaşmak zorunda  kaldılar, diyor.

Hemawendler 1910 yılında  Bağdat Valisi Nazım Paşa ile Bağdat’ta bir anlaşmaya vardılar ve Zehaw’dan  Çemçemal ve Baziyan mıntıkasına gelip yerleştiler.


Birinci Dünya Savaşı başladığı zaman binlerce  Güneyli Kürd de Şeyh  Mahmud Berzenci’nın komutası altında  Irak’ın güneyinde meşhur Şuhebe  savaşına katılıyorlar. Kerîm Begê Fetah Beg de bu savaşa katılanlardan biriydi. Osmanlılar  ağır bir yenilgi alıyorlar.  Kürdler Kürdistan’a doğru geri çekiliyorlar. Kemal Mazhar Ahmed Şeyh Mahmud ile birlikte İngiltere’ye karşı  savaşa giren 3000 kişinin büyük çoğunluğu, Caf, Hemawend ve  Delo aşiretlerine  bağlıydılar diyor. Bu arada 1916 yılında  Güney Kürdistan Rus ordularının  saldırılarına uğruyor.  Doğu Kürdistan üzerinden  Güney Kürdistan’a karşı saldırıya geçen  Rus ordusu  Şarbajer ve Pencewin mıntıkasını  top atışına tabi tuttular. Bu saldırılarda  sivil halktan bir çok insan öldü. Hemawend süvarileri Kerîm Begê Fetah Beg komutasında bir dizi Kürd çevreleri gibi  Rus ordularına karşı savaşa girdiler.  Rusların top atışı bölgeye  büyük zararlar veriyorlar. Hemawend. Süvarileri  Rus toplarını ele geçirmek  planlı bir saldırı yapıyorlar.. Büyük kayıplar vermelerine rağmen Rus toplarını ele geçiriyorlar. Ruslar, bu savaşta   yenilgi alıp geri çekiliyorlar,

Devam edecek


04.08.2018

Aso Zagrosi