Birinci Dünya Savaşı başladığı zaman  Rus Ordusu  İran’ın bazı bölgelerini işgal ediyor. Serdar Meryem Baxtîyarî işgale karşı tavır alıyor. O dönem İsfahan’da bulunan Alman Konsolosu Serdar Meryem Baxtîyarî’ye  sığınıyor. Yaklaşık olarak  3 ay boyunca   Baxtîyarî  güçleri tarafından korunuyor ve Almanya’ya gönderiyor. Meryem Baxtîyarî  savaş sırasında bir birliğe kumanda ed,yor.  1914 yılında  Alman İmparatoru  2. Wilhelm, Serdar Meryem Baxtîyarî’ye  EİSERNES KREUZ ( DEMİR HAÇ )  Madalyasını veriyor.

Fars devletinin  Kürdleri silahsızlandırma girişimlerine ve devletin Kürdlere  karşı  uyguladığı baskılara karşı Ba oğlu Alî Merdan Xan  1929  yılında devlete karşı silahlı bir direniş içine giriyor. Alî Merdan Xan’ın önderliğindeki direniş tam 5 yıl sürüyor. Fars Şahı Rıza  bölgedeki ağaların işbirliği ile 1934 yılında hareketi kanlı bir şekilde bastırıyor. Fars Şahı bölgedeki ağalar aracılığıyla   Alî Merdan Xan’a bir mektup yazarak  eğer teslim olursa  af edeceğine dair söz veriyor. Alî Merdan Xan  da  bir dizi Kürd lideri gibi Fars Şah‘ının  verdiği söze inanıp teslim oluyor.

Fars devleti Alî Merdan Xan  tutuklayarak  Tahran’daki Qesrî Hapîshanesine atıyor ve 1934 yılında  idam ediyor.  Babası Hûseyîn Xulîxanı ve oğlu Alî Merdan Xanı Fars sömürgecilerine karşı direnişlerden kayıp eden Serdar Meryem Baxtîyarî  1937 yılında vefat ediyor  ve Baxtîyar ileri gelenlerinin gömüldüğü İsfahandaki Text Fulad mezarlığında toprağa veriyor.

Kaynak: Kurdipediya, Meryem Baxtiyari ve  Şehram Mirzayi, Awrêk le Goşe Nadîyarakanî Mêjuy Raperînî Lor..

25.06.2023

Aso Zagrosî